Üst Ekstremite Amputasyonu ve Protez Kullanımının Denge ve Yürüyüş Üzerine Etkilerinin İncelenmesi


Keklicek H. (Araştırmacı), Ülger Ö., Şener F., Yalçın A., Karagül E., Topuz S.

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Proje Grubu: Tıp Sağlık
  • Başlangıç Tarihi: Ekim 2015
  • Bitiş Tarihi: Aralık 2017

Özet

Amaç: Üst ekstremite amputelerinde kol salınımının yürüme ve denge üzerine etkilerini göstermekti. Yöntem: 25 unilateral dirsek üstü amputeli ile 25 sağlıklı bireyin bilgileri kaydedildi. Bireylerin demografik ve hastalığa ait değerlendirmeleri yapıldı. Ampute (protezli, protezsiz) ve sağlıklıların GAITRite ve Dartfish ile yürüme parametreleri, yıldız yer değiştirme denge testi ile dengeleri ve Medigate BoCA-X1 ile sağlıklıların vücut kompozisyonu değerlendirildi. Veriler uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edildi. Sonuçlar: Gruplar yas, boy ve kilo açısından benzerdi. Amputelerde yürüyüş sırasında her iki tarafta kol salınımlarının farklı olduğu ve ampute tarafta kol salınımının sağlıklı olanlardan daha az olduğu bulundu. Amputeler sağlıklı kişilerle karşılaştırıldığında kalça fleksiyonunun daha az, adım uzunlukları ve çift adım uzunluklarının daha kısa, ayak açılarının daha fazla, yürüme hızı ve kadansın daha düşük olduğu belirlendi. Protezli ve protezsiz yürüyüşün zaman-mesafe karakteristikleri benzerdi. Denge açısından amputeler protezli ve protezsiz iken posterior ve posteromedial yönlerde; sağlıklı kişilerle karşılaştırıldığında ise posterolateral ve anterior yönde fark olduğu görüldü. Sağlıklılarda her iki taraf arasında kol ağırlık yüzdesi açısından fark bulunmasına rağmen kol ağırlık yüzdesi ile kol salınımı arasında ilişki bulunmadı. Unilateral dirsek üstü amputelerde kol salınımının azalmasının, diğer üst ekstremitenin fonksiyonel aktivitelerde kullanılması, soket sınırlarının omuz eklem hareketini kısıtlaması ve dirsek ekleminin yetersiz hareketinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Yu?ru?yu?ste bire bir orandaki kol/bacak döngü? frekansının amputelerde azalan kol salınım amplitu?du? Sonrası kompansasyonu adım uzunluğu, çift adım uzunluğu ve yu?ru?yu?s hızında azalma ile gerçekleşmiştir. Azalan kol salınımlarının stabilite üzerindeki olumsuz etkisinin ise amputelerde daha kısa adımlarla yürüyerek kompanse edildiği görülmüştür. Amputelerin posterior, posteromedial ve posterolateral yönlerde sağlıklı olanlardan daha az yer değiştirmelerinin görsel geri bildirimin olmamasından kaynaklanabileceği tahmin edilmektedir. Amputelerin gövdenin çaprazlanmasını gerektiren lateral yönde daha az ilerlemelerinin de, yetersiz omuz ve kol salınımından kaynaklandıgı du?su?nu?lmektedir. Sonuç olarak, dirsek üstü amputelerde kol salınımının yürüyüş ve denge üzerinde etkili olduğu gösterilmiştir.